Ken je dat moment waarop er plots een idee ontstaat waarvan je hele systeem denkt: JA. DIT.
Je wilt een tekst schrijven. Muziek maken. Op een podium gaan staan. Eindelijk met dat ene project naar buiten komen. Je wilt naar je meerdere stappen en opslag vragen, een andere richting inslaan of iets doen waarvan je al maanden -misschien zelfs jaren- voelt dat het eigenlijk bij je past. Een gut feeling die zegt: "Komaan. Doen!"
En dan komt je hoofd ertussen...
"Wie zit hierop te wachten? Wat als ik niet goed genoeg ben? Wat als het niet lukt? Wat als mensen denken: wat gaat die nu weer doen?"
En voilà.
Faalangst has entered the chat.
Faalangst kan zich bijzonder goed vermommen als gezond verstand. Ze zegt niet altijd dat je bang bent. Ze zegt dat je nog niet klaar bent. Dat je idee nog wat moet rijpen. Dat je beter eerst nog een opleiding kunt volgen. Dat je meer ervaring nodig hebt. Dat volgende maand misschien een beter moment is.
En soms klopt dat natuurlijk. Soms is er werkelijk meer voorbereiding nodig. Je hoeft niet bij ieder enthousiast hersenspinsel onmiddellijk je ontslag te geven en naar Bali te vertrekken om kokosnoten te beschilderen.
MAAR soms is onvoldoende voorbereiding het probleem helemaal niet. Soms weet je al làng wat je wilt doen!
Je bent alleen bang om ermee naar buiten te komen voordat je weet hoe anderen zullen reageren.
Falen, of beoordeeld worden?
Wat is falen eigenlijk?
Een presentatie die niet loopt zoals je hoopte? Een noot die je mist? Een idee dat niet meteen aanslaat? Een tekst waarop weinig reactie komt? Dat zijn in de eerste plaats resultaten. Gebeurtenissen. Informatie. That's it.
Maar wij maken er vaak razendsnel iets persoonlijks van.
- "Zie je wel, ik ben geen goede spreker."
- "Ik hoor niet thuis op dat podium."
- "Ik kan niet schrijven."
- "Mijn idee is blijkbaar niet goed genoeg."
En onder al die gedachten zit heel vaak dezelfde overtuiging. Ik kom ze bijna dagelijks tegen in mijn coachingpraktijk:
"Ik ben niet goed genoeg"
En niet:
"Mijn presentatie was nog niet goed genoeg." of "Mijn voorbereiding kon beter." of "Mijn idee heeft misschien nog wat tijd, richting of verfijning nodig."
Neeneenee. We duwen onszelf liever naar beneden:
"ÍK ben niet goed genoeg."
Ik. Niet het idee. Niet te weinig voorbereiding. Nee. IK ben diegene die faalt.
Die conclusie ontstaat trouwens meestal niet alleen door wat er wérkelijk gebeurde, maar vooral door de beoordeling die we van anderen verwachten.
"Wat-gaan-anderen-van-mij-denken?"
- "Zullen ze mij nog serieus nemen?"
- "Vinden ze mij arrogant omdat ik mezelf laat zien?"
- "Wat als niemand enthousiast reageert?"
- "Wat als ze ontdekken dat ik eigenlijk helemaal niet zo goed ben als ze dachten?"
Faalangst is dus vaak niet alleen de angst om een fout te maken of om niet het gewenste resultaat te behalen.
Faalangst is vaak ook een angst om zichtbaar te zijn.
Om jezelf te laten horen. Jezelf te laten zien. Op dat podium te gaan staan. Met je idee naar buiten te komen. Je waarheid uit te spreken. Te tonen wat je kunt.
Zonder dat je vooraf weet hoe de ander daarop zal reageren.
Faalangst trekt horizontale lijnen
Van jou naar de ander.
Jij → wacht op bevestiging van de ander.
Jij → volgt nog een opleiding, zodat je je eindelijk deskundig genoeg zult voelen.
Jij → zoekt de ideale job, het ideale huis of het perfecte lichaam, want dán zul je je goed genoeg voelen.
Jij → past je stem, je boodschap of zelfs jezelf aan, zodat de ander je hopelijk zal aanvaarden.
We blijven buiten onszelf zoeken naar iets wat ons vanbinnen moet overtuigen.
Nog een diploma. Nog een compliment. Nog meer volgers. Nog een promotie. Nog iemand die zegt:
"Wauw, wat doe jij dat goed!"
Maar begrijp me niet verkeerd: bevestiging is fijn. Natuurlijk doet waardering deugd. Zalig toch, zo'n complimentje krijgen? We zijn mensen, geen machines. Feedback kan ook enorm waardevol zijn!
Maar wanneer jouw eigenwaarde volledig afhangt van de buitenwereld, zal het nooit écht genoeg zijn.
Er bestaat àltijd nog een volgende opleiding. Een groter podium. Een mooier huis. Een beter cijfer. Een grotere prestatie. Iemand die succesvoller lijkt. Iemand die kritiek geeft. Iemand die niet reageert zoals jij had gehoopt.
En voor je het weet, blijf je lopen achter een gevoel dat telkens één stap verder gaat staan, en ben je nooit tevreden. #zucht
Wanneer de reactie van een ander jouw meetlat wordt
We hebben de neiging om iets wat niet meteen lukt te vertalen naar een oordeel over onszelf.
Je presentatie liep niet zoals je wilde, dus je bent geen goede spreker. Je optreden voelde niet goed, dus je hoort niet thuis op een podium. Je tekst kreeg weinig reacties, dus je kunt niet schrijven. Je bracht een idee naar buiten en niemand sprong onmiddellijk recht van enthousiasme, dus het idee zal wel slecht zijn.
Faalangst meet succes daardoor vaak af aan de bevestiging van anderen.
- Kreeg je applaus? Dan was het goed.
- Kreeg je weinig respons? Dan was het slecht.
- Vond iemand je stem mooi? Dan kun je zingen.
- Had iemand kritiek? Dan begin je plots aan alles te twijfelen.
Best vermoeiend eigenlijk, wanneer je zelfvertrouwen voortdurend in handen ligt van iemand anders.
Het probleem ontstaat niet omdat je bevestiging fijn vindt. Het probleem ontstaat wanneer je die bevestiging nodig hebt om jezelf toestemming te geven om verder te gaan.
Want dan schrijf je alleen nog wat anderen vermoedelijk goed zullen vinden. Dan zing je alleen nog wat veilig genoeg klinkt.
Af en toe eens "schijt-hebben-aan" is zeer gezond.
't Is eigenlijk simpel. De reactie van een ander is geen objectieve meting van jouw talent, jouw idee of jouw waarde. Mensen reageren vanuit hun eigen smaak, verwachtingen, overtuigingen, timing en ervaringen. Soms begrijpen ze niet wat je doet of past het niet bij hen. Of soms zijn ze simpelweg met zichzelf bezig. En soms geven ze tòch feedback waar je werkelijk iets aan hebt. Maar het gaat eigenlijk niet over joù. Het gaat over hén.
Dus: op een gegeven moment moet je gewoon gààn. En een beetje "schijt-hebben-aan-wat-de-mensen-zullen-zeggen".
Het boek schrijven dat je zelf wil lezen. De song schrijven die je zelf wil horen. Zingen omdat je er gewoon goesting in hebt - en niet omdat je eerst honderd procent zeker moet zijn dat iedereen het geweldig gaat vinden-.
Feedback blijft gewoon informatie. Ze kan je tonen wat werkt, wat nog niet werkt, waar iets onduidelijk is, welke vaardigheid meer training vraagt of welke aanpak je misschien moet herbekijken. Maar feedback is geen exacte wetenschap en vertelt je niet noodzakelijk de waarheid. En ze vertelt je al helemaal niet wat je gut feeling jou probeert te zeggen.
De essentie is: VOLG. JE. EIGEN. HART. Of je eigen gut. Want dat is het enige waarvan je achteraf ooit gaat zeggen: "amai, ik ben content dat ik dit heb gedaan. Ik ben trots op mezelf."
Anders gaat het vroeg of laat toch wringen met wie je in essentie bent.
Wat wij falen noemen, is vaak het moment waarop werkelijkheid en verwachting niet helemaal overeenkomen.
Niet altijd prettig, maar wel leerzaam.
Je ontdekt simpelweg wat nog niet werkt. Welke voorbereiding je nog nodig hebt of waar je jezelf nog inhoudt. Welke richting doodloopt en welke deur je nog niet geprobeerd hebt.
Het is geen bewijs dat je moet stoppen. Het is informatie over hoe je verder kunt.
In de toekomst zou je kunnen proberen je mindset om te buigen naar:
"Als dit niet lukt, ben ik niet goed genoeg."
Maar:
"Als dit niet het gewenste resultaat geeft, wat kan ik daar dan uit leren?"
Het is een fundamenteel andere manier om met resultaat, feedback en eigenwaarde om te gaan.
Echt zelfvertrouwen begint niet buiten jezelf
Echt zelfvertrouwen betekent voor mij niet dat je nooit meer twijfelt. Het betekent ook niet dat feedback je niets meer doet of dat je geen bevestiging meer fijn mag vinden.
Het betekent dat de buitenwereld niet langer voortdurend hoeft te beslissen of jij goed genoeg bent. Je hoeft het niet telkens opnieuw te verdienen.
Je weet:
"Ik mag er zijn."
En niet als een mooie gedachte die je honderd keer in je hoofd herhaalt zonder dat je het zelf gelooft. Want je kunt cognitief perfect begrijpen dat je goed genoeg bent, terwijl je hart nog altijd dichtklapt en je buik zich samentrekt zodra iemand naar je kijkt.
Het gaat over een dieper weten: in je hoofd, je hart en in je buik.
Een belichaamd gevoel van: "Ja. Dit ben ik. Dit is mijn leven. Dit is mijn lichaam. Dit is mijn mind. Dit is mijn stem. En Ja, dìt kan ik en dat is goed. Hiermee mag ik zichtbaar zijn. En ja, dit kan ik (nog) niet en dat is ook helemaal ok."
Dàt is de laag waar we in coaching vaak eerst naartoe moeten: "Ik mag er zijn, dit is mijn plek, en ik mag mijzelf laten zien en horen."
Tiffany